IBS म्हणजे काय? (आधुनिक वैद्यक आणि आयुर्वेदाचा दृष्टीकोन)

IBS म्हणजे काय? (Irritable Bowel Syndrome) – 

आधुनिक व आयुर्वेदाचा दृष्टीकोन

IBS (Irritable Bowel Syndrome) म्हणजे वारंवार जुलाब, बद्धकोष्ठता, पोट फुगणे, गॅसेस आणि अपचन यांसारख्या पोटाच्या तक्रारींचा समूह आहे.

तपासण्या नॉर्मल येतात पण त्रास कायम राहतो — अशा परिस्थितीत IBS चे निदान केले जाते.

IBS म्हणजे काय - Grahani rog Ayurveda

IBS म्हणजे काय? (Modern Medical View)

IBS हा मोठ्या आतड्याचा functional disorder आहे.

  • आतड्यांना सूज किंवा जखम नसते
  • Motility disturbance होते
  • Gut-Brain Axis imbalance असू शकतो

IBS ची लक्षणे

  • वारंवार जुलाब (IBS-D)
  • सतत बद्धकोष्ठता (IBS-C)
  • Mixed type (IBS-M)
  • पोट फुगणे
  • गॅसेस
  • पोटदुखी

IBS ची कारणे

  • Stress आणि Anxiety
  • चुकीचा आहार
  • हार्मोनल बदल
  • आतड्यांची संवेदनशीलता

Modern medicine मध्ये IBS साठी कायमस्वरूपी cure नाही, पण symptom control केले जाते.

आयुर्वेदात IBS – ग्रहणी रोग

आयुर्वेदात IBS ला ग्रहणी रोग असे संबोधले जाते.

Charaka Samhita मध्ये ग्रहणीचे सविस्तर वर्णन आहे.

ग्रहणी कशी निर्माण होते?

👉 अग्निमांद्य (पचनशक्ती कमी होणे)
👉 आम निर्माण होणे
👉 आतड्यांचे कार्य बिघडणे

IBS vs Grahani – तुलना

मुद्दा Modern View Ayurveda View
कारण Functional Disorder अग्निमांद्य
मुख्य समस्या Motility disturbance जठराग्नी बिघाड
उपचार Symptom control मूळ कारणावर उपचार

आयुर्वेदिक IBS उपचार तत्त्व

1. अग्नी दीपक

  • हलका आहार
  • जिरे, धणे, सुंठ

2. आम पाचन

  • औषधी संयोजन
  • प्रकृतीनुसार उपचार

3. Stress Management

  • ध्यान
  • प्राणायाम
  • दिनचर्या सुधारणा

IBS पूर्ण बरा होऊ शकतो का?

योग्य आहार, जीवनशैली आणि तज्ज्ञ मार्गदर्शनाने IBS मध्ये सुधारणा शक्य आहे.

स्वतः औषध घेणे टाळा. तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.


IBS म्हणजे फक्त पोटाचा विकार नाही — तो मन आणि पचन यांचा असंतुलन आहे.

Stress management + योग्य आहार + आयुर्वेदिक उपचार = दीर्घकालीन सुधारणा

Dr. Shridhar Pawar
Ayurvedic Physician

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

पंचकर्माचे फायदे: आयुर्वेदिक डिटॉक्स आणि आरोग्याची गुरुकिल्ली 🌿

इमेज
  पंचकर्माचे फायदे: आयुर्वेदिक डिटॉक्स आणि आरोग्याची गुरुकिल्ली 🌿   पंचकर्म ही आयुर्वेदामधील एक अत्यंत प्रभावी आणि पूर्णपणे शरीर, मन आणि आत्म्याची शुद्धी करणारी चिकित्सा पद्धत आहे. यामुळे शरीरातील विषारी पदार्थ (आमा) बाहेर फेकले जातात आणि शरीराचे संतुलन पुनर्संचयित होते. यामुळे आरोग्यात सुधारणा होऊन समग्र कल्याण प्राप्त होते.   पंचकर्माचे फायदे:  1. शरीराची सखोल शुद्धी 🧘‍♀️      पंचकर्माद्वारे शरीरात जमलेले विषारी पदार्थ (आम) बाहेर फेकले जातात. यामुळे शरीराच्या सर्व स्तरांवर शुद्धी होऊन आरोग्यात सुधारणा होते.   2. रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणे 💪      पंचकर्मामुळे शरीरातील त्रिदोष (वात, पित्त, कफ) संतुलित होतात आणि रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते.   3. पाचनशक्ती आणि चयापचय सुधारणे 🍃      पंचकर्मातील विरेचन आणि बस्ती या चिकित्सांमुळे पाचनशक्ती सुधारते आणि चयापचय प्रक्रिया संतुलित होते.   4. ताण-तणाव कमी करणे आणि मानसिक शांती मिळवणे 🧠       शिरोधारा (कपाळावर...
अधिक वाचा

शीतपित्त: आयुर्वेदातील दृष्टिकोन

इमेज
 शीतपित्त हा एक सामान्य त्वचारोग आहे ज्यामध्ये त्वचेवर खाज येणारे चट्टे किंवा फोड तयार होतात. याला आधुनिक वैद्यकात "अर्तिकेरिया" (हायव्ह्ज) असे म्हटले जाते. आयुर्वेदात शीतपित्त हा दोषांमध्ये झालेल्या असंतुलनामुळे होतो, विशेषतः वात आणि कफ यांचे असमतोल आणि रकत (रक्त) धातूतील असंतुलन या विकारास कारणीभूत ठरतात. आयुर्वेद शीतपित्तावर शारीरिक तसेच मानसिक उपचार पद्धतींचा वापर करतो, ज्यामुळे शरीराच्या मूळ दोषांचे संतुलन पुन्हा मिळवता येते. शीतपित्ताचे कारणे  आयुर्वेदानुसार, शीतपित्ताचे मुख्य कारण वात आणि कफ दोषांचे विकार आहेत. यामध्ये खालील कारणे समाविष्ट होतात: - अयोग्य आहार आणि जीवनशैली: अतिशीत किंवा अतिगरम पदार्थांचे सेवन, असमय आहार किंवा अधिक प्रमाणात फास्ट फूड खाणे. - धूलकण, फुलांचा पराग, विशिष्ट खाद्यपदार्थ, औषधे इत्यादींमुळे होणारी अ‍ॅलर्जी. - मानसिक ताणतणाव: दीर्घकालीन मानसिक तणाव आणि चिंता यामुळे शरीरातील दोष बिघडतात. - ऋतु अनुकूलता: अत्यधिक उष्णता, थंडी, किंवा हवामानातील बदलामुळे दोष असंतुलित होतात. शीतपित्ताची लक्षणे शीतपित्तात शरीराच्या विविध भागांवर लालसर, फुगलेले आणि खाज...
अधिक वाचा

रक्तमोक्षण पंचकर्म: आयुर्वेदातील रक्तशुद्धीकरणाची प्रभावी पद्धत

इमेज
आयुर्वेदात पंचकर्म चिकित्सा शरीरातील दोष आणि विषारी पदार्थ काढून टाकण्यासाठी प्रभावी आहे. पंचकर्मातील एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे रक्तमोक्षण . हे एक असे उपचार आहे ज्यामुळे रक्तशुद्धीकरण करून शरीरातील विकार दूर केले जातात. रक्तमोक्षणामुळे त्वचाविकार, संधिवात, आणि पित्ताशी संबंधित विकारांवर प्रभावी उपचार केला जातो. चला तर मग जाणून घेऊया रक्तमोक्षण पंचकर्माचे महत्त्व, फायदे आणि प्रक्रिया. रक्तमोक्षण म्हणजे काय? रक्तमोक्षण हा पंचकर्मातील एक महत्त्वाचा भाग आहे. या प्रक्रियेत शरीरातील दूषित रक्त बाहेर काढले जाते, ज्यामुळे शरीरातील दोषांचे (विशेषतः पित्त आणि रक्तज विकार) शुद्धीकरण होते. रक्तमोक्षणासाठी विविध पद्धती वापरल्या जातात, जसे की शृंग - कपिंग थेरपी ( सिंंगाचा वापर), जलौका (जळू), किंवा सुईद्वारे रक्त काढणे. या पद्धतीने शरीरातील दूषित रक्त बाहेर काढून नवीन रक्ताची निर्मिती होते आणि विविध विकारांवर उपचार केला जातो. रक्तमोक्षण पंचकर्माचे फायदे रक्तशुद्धीकरण : रक्तमोक्षणामुळे दूषित रक्त बाहेर काढले जाते आणि शरीरात शुद्ध रक्ताचा प्रवाह सुरू होतो. यामुळे त्वचेवरील विकार, पित्ती, आणि अन्य रक्तवि...
अधिक वाचा